از نفس توست » . جواب داده مىشود كه : حق همين است مسبب همهء اسباب خداوند متعال است . خداوند متعال كل عالم را به تمام قوا و اجزايى كه دارد آفريده است و هرچه واقع بشود از محدودهء قدرت و تقدير او خارج نيست . و شايد مراد از « قُل كُلٌّ مِنْ عِنداللَّه » « 1 » نيز همين باشد ولى وجه اين كه افعال خير ما به او نسبت داده مىشود و افعال شرّ ما به او مستند نيست به خودمان مستند است اين است كه يكى از افعال و افعال الهيّه اعطاى اراده و اختيار به انسان است ؛ اراده و اختيارى كه بايد با اختيار تمام اسباب و وسايلى را كه خدا به انسان عطا كرده در طريق كمال و سير الى اللَّه به كار گيرد تا غرض اصلى و نهايى از آفرينش حاصل شود . بنابراين وقتى اين اسباب با اختيار انسان يعنى قوّهء تميز خير از شرّ و اختيار و گزينش خير در طريق صحيح و مسير خود قرار بگيرد ، هرخيرى صادر شود از هركس به خدا مستند است و اختيار عبد در اين ميان مثل اختيار مزدور شما در بناى ساختمانى است كه نقشه و تمام وسايل و اسباب كار را فراهم نموده‌ايد اگر آن مزدور طبق وظيفه و نقشه ، عمل نمايد مىگويند : اين ساختمان را شما بنا كرده‌ايد هرچند صدهزار كارگر هم در آن كار كرده و آن را ساخته

--> ( 1 ) - سورهء نساء ، آيهء 78 .